1900 6665     lgp@lgp.vn

Vụ chìm tàu ở Cần Giờ: Trách nhiệm của các bên?

Liên quan đến vụ việc chìm tàu ở Cần Giờ vào ngày 30 tháng 10 khiến 10 thuyền viên bị thương và 5 thuyền viên vẫn còn mất tích. Nhiều bạn đọc có gửi thắc mắc đến Vì Công Lý hỏi về quy định của pháp luật hiện hành liên quan đến an toàn giao thông đường thủy và trách nhiệm của các bên có liên quan trong sự việc đáng tiếc trên như thế nào?

Ban biên tập Vì Công Lý xin chuyển lời ý kiến của luật sư về vấn đề này:

Thuyền viên Hoàng Văn Biên kể lại giây phút thoát nạn trong gang tấc – Ảnh: Hoài Nhơn/Thanhnien
Thuyền viên Hoàng Văn Biên kể lại giây phút thoát nạn trong gang tấc – Ảnh: Hoài Nhơn/Thanhnien

Phải làm rõ nguyên nhân gây ra vụ chìm tàu Cần Giờ

Bởi vẫn còn 5 thuyền viên mất tích, nên công tác đầu tiên cần tiến hành là tìm kiếm cứu hộ, điều này còn quan trọng và cấp thiết hơn là xác định trách nhiệm thuộc về bên nào trong sự việc đáng tiếc vừa qua.

Theo quy định tại Điều 98c Luật giao thông đường thủy nội địa về nguyên tắc, tổ chức hoạt động tìm kiếm, cứu nạn giao thông đường thủy nội địa thì phải bảo đảm các nguyên tắc sau:

“a) Thông tin về tai nạn, sự cố, yêu cầu tìm kiếm, cứu nạn phải được thông báo kịp thời, chính xác cho cơ quan tìm kiếm, cứu nạn giao thông đường thủy nội địa;
b) Tiến hành kịp thời, khẩn cấp bằng lực lượng, phương tiện tại chỗ, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng tham gia tìm kiếm, cứu nạn;
c) Ưu tiên cứu người, hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại về người và tài sản;
d) Khi thực hiện tìm kiếm, cứu nạn phải bảo đảm an toàn đối với người và phương tiện tham gia tìm kiếm, cứu nạn.”

Việc ưu tiên tìm kiếm các thành viên mất tích và sơ cứu, điều trị cho các thành viên bị thương là việc tối quan trọng, đảm bảo giảm thiểu tối đa thiệt hại về người trong sự cố vừa qua. Là trách nhiệm cần sự phối hợp của nhiều cấp, mà trực tiếp nhất tại điều 98d Luật này có quy định: Thuyền trưởng, người lái phương tiện và người có mặt tại nơi xảy ra tai nạn, Cơ quan, đơn vị tìm kiếm, cứu nạn giao thông đường thủy nội địa; Cơ quan công an khi nhận được thông tin xảy ra tai nạn và Ủy ban nhân dân cấp xã nơi xảy ra tai nạn phải là những đơn vị,cá nhân có mặt nhanh nhất và kịp thời nhất để xử lý các tình huống cứu nạn tại nơi xảy ra vụ việc.

Sau khi hoàn tất quá trình cứu hộ, cứu nạn, cần làm rõ nguyên nhân xảy ra tai nạn để xác định trách nhiệm của các bên.

Kiểm tra, xác minh các điều kiện kỹ thuật của phương tiện và việc tham gia giao thông đường thủy

Theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Luật giao thông đường thủy nội địa quy định về các nguyên tắc hoạt động giao thông đường thủy nội địa, cụ thể về trách nhiệm đảm bảo an toàn giao thông đường thủy như sau:

“2. Bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường thủy nội địa là trách nhiệm của toàn xã hội, của chính quyền các cấp, của tổ chức, cá nhân quản lý hoặc trực tiếp tham gia giao thông; thực hiện đồng bộ các giải pháp về kỹ thuật, an toàn của phương tiện, kết cấu hạ tầng giao thông đường thủy nội địa; đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; phổ biến, giáo dục ý thức chấp hành pháp luật cho người tham gia giao thông đường thủy nội địa; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường thủy nội địa theo quy định của pháp luật.”

Ở trường hợp tàu Cần Giờ, vì chủ tàu vẫn chưa cung cấp đầy đủ thông tin danh sách thuyền viên chưa nói đến việc cung cấp các hồ sơ kỹ thuật về đăng ký, đăng kiểm phương tiện nên chưa thể xác định loại tàu, trọng tải, công suất máy chính hay sức chở hoặc các tiêu chuẩn kỹ thuật của con tàu. Mặt khác tàu đã bị chìm, việc trục vớt để đánh giá điều kiện an toàn kỹ thuật tại thời điểm gặp nạn là bao nhiêu thì mới xác định có hay không việc đảm bảo về tiêu chuẩn, điều kiện hoạt động của phương tiện theo quy định tại điều 24 Luật giao thông đường thủy nội địa.

Ngoài ra, cũng không thể loại trừ các nguyên nhân như thời tiết, sóng to bất ngờ hoặc gặp phải các sự kiện bất khả kháng nằm ngoài tầm kiểm soát của con người nên đã dẫn tới sự việc đau lòng trên bởi giao thông đường thủy luôn tiềm ẩn những nguy cơ trên.

Trách nhiệm của các bên như thế nào?

Trường hợp xác định nguyên nhân xảy ra sự cố là do thời tiết, sự kiện bất khả kháng chứ không phải vì nguyên nhân do an toàn kỹ thuật hoặc các tiêu chuẩn về giao thông đường thủy nội địa bị vi phạm thì chủ tàu hoặc người có trách nhiệm trong điều khiển tàu sẽ không bị xử phạt hành chính hoặc xử lý hình sự.

Nhưng nếu không vì những lý do bất khả kháng trên, việc xử lý có thể căn cứ vào các quy định sau:

Phạt tiền tối đa lên tới 10.000.000 đồng nếu Vi phạm quy định về điều kiện hoạt động của phương tiện, đăng ký, đăng kiểm phương tiện; Vi phạm quy định về thiết bị, dụng cụ an toàn của phương tiện; Vi phạm quy định về thiết kế, đóng mới, hoán cải, sửa chữa phục hồi phương tiện theo quy định tại Điều 40, Điều 41, Điều 43 Nghị định 93/2013/NĐ-CP

Phạt tiền tối đa lên tới 4.000.000 đồng nếu Vi phạm quy định về công dụng, vùng hoạt động của phương tiện theo quy định tại điều 42 Nghị định 93/2013/NĐ-CP

Phạt tiền tối đa lên tới 30.000.000 đồng nếu Vi phạm quy định về bằng, chứng chỉ chuyên môn của thuyền viên, người lái phương tiện tại điều 44 Nghị định 93/2013/NĐ-CP

Phạt tiền tối đa lên tới 3.000.000 đồng nếu Vi phạm quy định đối với thuyền viên, người lái phương tiện, Vi phạm quy định về kiểm tra, kiểm soát tại điều 45, điều 48 Nghị định 93/2013/NĐ-CP

Đối với việc cứu hộ cứu nạn, nếu phát hiện có vi phạm, các bên liên quan có thể bị phạt tiền tối đa 7.000.000 đồng khi vi phạm quy định về trách nhiệm khi xảy ra tai nạn giao thông đường thủy nội địa tùy mức độ vi phạm quy định tại điều 47 Nghị định 93/2013/NĐ-CP.

Ngoài ra, nếu có đủ cơ sở, tùy vào mức độ và điều tra chính xác nguyên nhân vi phạm, những người có liên quan còn có thể bị xử lý hình sự căn cứ vào các điều 213 Bộ luật hình sự về Tội cản trở giao thông đường thuỷ, mức cao nhất của tội danh này có thể lên đến mười lăm năm tù. Điều 214 Bộ luật hình sự về Tội đưa vào sử dụng các phương tiện giao thông đường thuỷ không bảo đảm an toàn, mức cao nhất của khung hình phạt dành cho tội danh này tới mười lăm năm tù. Điều 215 Bộ luật hình sự về Tội điều động hoặc giao cho người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường thuỷ với mức cao nhất của khung hình phạt áp dụng cũng lên tới mười lăm năm tù.

Bên cạnh đó, tàu thủy được xác định là một phương tiện giao thông vận tải cơ giới, là một nguồn cao độ nên căn cứ theo quy định tại điều 623 Bộ luật dân sự về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.
“2. Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra; nếu chủ sở hữu đã giao cho người khác chiếm hữu, sử dụng thì những người này phải bồi thường, trừ trường hợp có thoả thuận khác.
3. Chủ sở hữu, người được chủ sở hữu giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại cả khi không có lỗi, trừ các trường hợp sau đây:
a) Thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi cố ý của người bị thiệt hại;
b) Thiệt hại xảy ra trong trường hợp bất khả kháng hoặc tình thế cấp thiết, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.”

Trường hợp này, chủ sở hữu tàu Cần Giờ có thể phải bồi thường cho các thuyền viên theo quy định.

Vì Công Lý sẽ theo sát diễn biến trong vụ việc này để thông tin đến quý bạn đọc những tin tức mới nhất và những nhận định kịp thời về mặt pháp lý để có cái nhìn khách quan, đúng đắn và toàn diện nhất đối với vụ việc này.

Trần Lê An Nguyên – Hãng luật Giải Phóng thực hiện